De Romeinse (en Griekse) goden & godinnen.

Hieronder een stukje over de goden van de Romeinen. Lees de tekst rustig door en maak de opdrachten. Als je de gehele pagina hebt doorgewerkt, kun je beginnen met de slotopdracht: “maak (verzin) een nieuwe Romeinse god” Onderop staan ook weer een paar websites die je hierbij kunt gebruiken.Verschillende "startsites" krijg je al hier! (Voor de "liefhebbers" is hier een website met verhalen uit deze mythologische wereld)

1) Mythologiepagina.nl
2) Wikipedia, de encyclopedie.
3) Godenpagina.nl
4) Atlas van de mythologie & oudheid.

Opdracht 1 Om te beginnen:
Kunnen jullie al een paar Romeinse godennamen bedenken?
Wat komt er het eerst in je op bij de volgende namen: Venus, Mars, Jupiter?
Wie weet de naam van de god van de zee? (Met die drietand en de baard vol algen)

De Vesuvius is een gevaarlijke vulkaan. Dat hebben we nu wel ontdekt. Maar wisten we ook dat de Romeinen jarenlang dachten dat het gerommel en geraas van een god afkomstig was. Een god met een heel triest verhaal. Zijn naam is Vulcanus, en zijn verhaal lees je hieronder.

(Vulcanus)

Opdracht 2. Godennamen.
Welke goden (of godinnen) komen in het bovenstaande verhaal voor. Schrijf de juiste namen op.
Jupiter, Hera, Juno Vulcanus, Zeus, Venus, Bacchus, Mars, Apollo, Helios, Diana, Eros.

(Links Apollo, midden Diana, en rechts de godin van de aarde Gaiya)

Net als de Germanen in ons land, geloofden de Romeinen in verschillende goden. Een handelaar vroeg hulp aan de god van de handel. Een zeeman die op reis ging, bracht een offer aan de god van de zee. Soldaten baden tot de god van de oorlog. En zo waren er nog veel meer verschillende goden. Sommige goden waren al honderden jaren bekend bij de Romeinen. Maar er kwamen ook vaak nieuwe goden bij. De volken in het Romeinse Rijk hadden hun eigen goden. En als de Romeinen nieuwe gebieden veroverden, mochten de inwoners hun eigen goden blijven vereren. De Romeinen probeerden hun eigen goden niet aan de andere volken op te dringen. Vaak werden de goden van de volken gewoon door de Romeinen “overgenomen”. Zo bleven de overwonnen volken rustig, en hadden zij invloed op de Romeinse cultuur.

(Links Mars, midden Mercurius en rechts Neptunus)

Opdracht 2. Verschillende vragen:
Zoek in “Vandale online” op wat het woord cultuur betekent. Hoorde godsdienst toen bij de cultuur van een volk? Hoort godsdienst nu ook wel/niet bij de cultuur van een volk?
Vul aan: Soms hadden veroverde volken invloed op de Romeinse cultuur, want:
Zou het slim zijn geweest dat de Romeinen elk volk hun eigen goden lieten behouden? Bedenk hiervan een voordeel en een nadeel.

(Net zoals de Grieken gingen de Romeinen bouwwerken versieren met afbeeldingen van goden)

Het belangrijkste veroverde volk dat invloed had op de Romeinen was het Griekse volk. De Romeinen vonden de Griekse cultuur prachtig. Ze probeerden alles van de Grieken na te doen: beeldhouwkunst, toneelstukken, bouwwerken, enzovoort. Ook alle Griekse goden werden door de Romeinen overgenomen. Ze kregen alleen een andere (Romeinse) naam. Zeus de oppergod noemde men bijvoorbeeld Jupiter! De Romeinen hadden dus veel goden, net zoals de Grieken die hadden. Er waren ook veel vrouwelijke goden, en al die goden hadden hun eigen taak. Tijdens de keizertijd werden keizers soms tijdens hun leven ook vereerd als god. Als ze dood gingen, werden ze ook als een god beschouwd.

(Romeinse tempel voor Jupiter, staat in Libanon!)

Opdracht 3. Wat namen de Romeinen allemaal van de Grieken over? Omcirkel de juiste woorden: voedsel, wapens, beeldhouwkunst, taal, goden, rechtspraak, toneelstukken, wetten, bouwwerken, geleerden.

(Jupiter en Juno in hun paleis)

De koning van de Romeinse goden was Jupiter, hij was getrouwd met de godin Juno. Hij was een luchtgod met als symbolen de adelaar en de bliksemschicht. Jupiter was een andere naam voor de Griekse god Zeus. Volgens de Romeinen woonde hij in de grote tempel op het Capitool (de hoogste heuvel van Rome). Romeinen bouwden tempels voor alle goden en geloofden dat de goden daar echt in leefden. Ze mochten vaak zelf niet in de tempel. In de tempel stond een beeld, maar de Romeinen geloofden dat de god in het namaakbeeld zat. Jupiter was de god van de donder, de bliksem en de Romeinse staat en van alle mensen. Bij belangrijke (politieke) beslissingen ging men eerst naar de tempel van Jupiter om raad te vragen.

Opdracht 4. Kun je bedenken op wie deze god Jupiter erg veel lijkt?
Bij de Grieken:
Bij de Germanen:
Bij de Egyptenaren:

(Links Ceres de godin van de landbouw...rechts Juno de vrouw van Jupiter)

Een aantal andere goden of godinnen zijn:
Neptunus. Hij was de god van het water en van de zee. Meestal wordt hij afgebeeld met zijn driepuntige vork, de zogenaamde drietand.
Venus, godin van de liefde en moeder van het Romeinse volk. Ze was getrouwd met Vulcanus, de god van vuur en vulkanen, en moeder van Cupido, Hymen, Priapus and Aeneas. Venus is de brengster van vreugde aan de goden en aan de mensen.

(Venus!)

Mercurius, de god van de handel, was de zoon van Jupiter en Maia. Hij was de boodschapper van de goden. Mercurius is eigenlijk een andere naam voor de Griekse god Hermes.
Mars was de vader van Romulus en Remus, en daardoor de vader van het Romeinse volk. Hij was de Romeinse god van de oorlog, het begin en het einde van al de gevechten. Hij is dezelfde als de Griekse god Ares.

Minerva de godin van de wijsheid, de ambachten (het werk), kunst, wetenschap, handel en industrie. Volgens de Romeinen had ze muziekinstrumenten uitgevonden. Ze wordt vaak met wapens afgebeeld, omdat ze soldaten in de oorlog zou begeleiden. Ieder jaar werd van 19 tot 23 maart het feest van Minerva gevierd. Leraren kregen dan hun jaarsalaris!
Apollo was de zoon van Jupiter en Latona. Zijn tweelingzuster was Diana. Hij was de god van de muziek, het bespelen van een gouden lier. Hij was een boogschutter die ver kon schieten met zijn zilveren boog. Hij was ook de god van genezing, de god van het licht en de god van de waarheid. Zijn Griekse naam is eveneens Apollo.

Cupido, god van de liefde, zoon van Venus, goddin van de liefde. In de Griekse mythologie heet hij Eros, god van de liefde.
Pluto is de god van de dood. Pluto heeft 2 broers, Jupiter en Neptunus, en zijn vader is Saturn. Ze hebben de wereld onder elkaar verdeelt, Jupiter koos voor de aarde en de hemels als zijn wereld, Neptunus wou de heerser van de zee worden en Pluto kreeg als koninkrijk de onderwereld. Hij is een woeste en onbuigzame god, doof voor bidders en sluit geen vrede met diegene die offeren. In het Grieks wordt hij Hades genoemd.
Bacchus, de god van de wijn en extase. Zijn Griekse naam is Dionysus. Zijn aanhangers waren meestal vrouwen die grote feesten gaven. Die feesten leidden ook vaak tot bloedvergieten.

Opdracht 5. Kiezen. Als je mocht kiezen, welke god zou jij dan voor 1 dag willen zijn? En waarom zou je die god willen zijn. Wat zou je op die ene dag allemaal willen doen?

(Links Pluto, de god van de onderwereld...rechts Vesta, de godin van het gezin)

Hieronder staan 10 belangrijke Romeinse en Griekse godennamen.
Er staat ook bij welke functie de god vervulde.

Er waren natuurlijk veel meer goden. Soms wisten de Romeinen zelf niet eens tot welke god ze moesten bidden. In veel Romeinse huizen stond een huisaltaar. De vader van de familie bracht regelmatig offers aan het altaar. Zo had ieder huis zijn eigen beschermgod(in). Meestal probeerden de Romeinen iets gedaan te krijgen bij hun goden. Zo vroeg men wel eens aan een god bij een altaar : "Als jij dat voor mij doet, dan bouw ik voor jou een altaar." Soms werden er mensen vervloekt. De god kreeg dan de opdracht van een Romein om iemand anders te laten sterven. Sommige vervloekingen werden achterstevoren geschreven. niz ezed slaoz. Dan werkte de vloek nog beter.

Opdracht 6. Bedenk wat een god allemaal zou kunnen doen.
Bedenk minimaal 5 goede dingen en 5 slechte dingen:

(Het rijk van Keizer Augustus. Voor een grotere weergave, hier klikken!)

De overwonnen volkeren mochten dus hun eigen gewoonten en godsdienst behouden. En soms namen de Romeinen hun goden over, soms namen de volken Romeinse goden over. Niemand werd vervolgd of gevangen gezet omdat hij een andere godsdienst had. Je mocht denken en geloven wat je wilde: er was godsdienstige verdraagzaamheid. Een paar regels waren er wel. De Romeinen wilden dat iedereen de oude Romeinse goden en de keizer vereerde. De oude Romeinse goden beschermden het rijk, dachten de Romeinen. En de keizer was de hoogste bestuurder van dat rijk. Als die niet werden vereerd, kwam de veiligheid van het rijk in gevaar. De meeste onderworpen volken hadden er weinig moeite mee. Naast de vele goden die ze toch al vereerden, konden de Romeinse goden en de keizer er ook nog wel bij.

(De Romeinse keizer eerst machtig, daarna alleen heerser, en tenslotte god!)

Opdracht 7. Verschillende vragen.
a) Vul aan: Als je je verdraagzaam opstelt tegenover iemand anders, laat je die ander….
b) Bedenk een reden waarom Romeinse bestuurders verdraagzaam waren tegenover onderworpen volken.
c) Waarom wilden de Romeinen dat iedereen de oude Romeinse goden en de keizer vereerde?
d) Noem een reden waarom de meeste onderworpen volken daar weinig problemen mee hadden.

(Een Thora rol, het heilige Joodse Boek)

In de Romeinse provincie Palestina woonde het Joodse volk. De godsdienst van de Joden was anders dan die van de andere volken. Ze vereerden maar één God, en geloven niet dat er nog andere goden bestaan. Daarom wilden ze geen Romeinse goden overnemen, ook de keizer niet. De Romeinen vonden de Joden wel lastig, maar voor één volk wilden ze wel een uitzondering maken. De Joden hoefden de keizer niet te vereren, als ze hem maar wel gehoorzaamden. Toch kwamen de Joden in 70 n.C. in opstand. De Romeinen traden bikkelhard op en meer dan een miljoen Joden werden gedood. Ze werden uit hun land verdreven, en over het hele rijk verspreid. Ze raakten zo hun land, hun tempel en hun heilige plaatsen kwijt. Maar ze hielden hun eigen godsdienst en manier van leven.

(De triomfboog van overwinnaar Titus. Het is goed te zien dat hierop de overwinning over de Joden wordt afgebeeld. Let bijvoorbeeld op de zevenarmige kandelaar!)

Opdracht 8. Verschil.
Wat was het verschil tussen de godsdiensten van de Joden en van de Romeinen?
Vind je dat de Romeinen verdraagzaam waren ten opzichte van de Joden? Leg je antwoord uit.

(Het beruchte Colosseum waar naast spelen ook Christenen voor de leeuwen werden geworpen. Voor een grotere foto van Rome met het Colosseum, hier klikken!)

Hoewel de Romeinen andere godsdiensten met rust lieten, was er toch 1 godsdienst, die verboden was. Het was het Christendom. Deze kleine godsdienstige groep had andere ideeën dan de Romeinen en de Christenen werden vaak gedwongen om hun godsdienst op te geven.

(Een aantal Christenen met hun laatste gebed, voor een grotere versie...hier klikken!)

Er zijn een aantal redenen waarom deze mensen daartoe gedwongen werden:
1. Het Christendom geloofde evenals de Joodse godsdienst in 1 god. Alle andere godsdiensten geloofden in die tijd (in Europa) in meerdere goden.
2. De christelijke groep was klein en leefde apart. Daardoor waren ze een makkelijke "zondebok"
3. De Christelijke leer verbood de verering van andere goden en van de keizers. De christenen weigerden dus de Romeinse goden te vereren.
4. Het Christelijk geloof zei dat iedereen gelijk was. Slaven en vrijen, knechten en bazen, arm en rijk, mannen en vrouwen, etc. Dit was voor de armen een aantrekkelijk geloof dat ze graag aannamen. De Romeinse (rijke) bestuurders bekeken het met grote achterdocht

(Beroemde plaat waarop Keizer Nero opdracht geeft de Christenen te vervolgen)

Opdracht 9. Het Christendom.
Hierboven zie je vier redenen waarom deze godsdienst door de Romeinen verboden werd. Bedenk wat voor de Romeinen de belangrijkste reden zal zijn geweest, en leg uit waarom.

(Ook een beroemde plaat waarop Keizer Nero Christenen als tuinfakkels gebruikt bij een feest)

De Christenen werden soms gedwongen om hun geloof op te geven. Maar veel Christenen geloofden dat je dat niet moest doen, want dan zou je niet in de hemel komen. Deze koppige houding van de Christenen betekende vaak, dat er mensen alsnog vermoord werden. Je stierf dan als "martelaar". In de Christelijke leer staat dat je dan (net zoals Jezus een martelaar was) in de hemel kwam. Je eigen leven geven voor het Christendom was het "mooiste" wat je kon doen als Christen....

Opdracht 10. In deze tijd.
Kun je op dit moment een godsdienst(en) bedenken waar mensen dit ook zo zeggen? Dat je als "martelaar" in de hemel komt?
Bedenk de verschillen tussen een “terrorist die een zelfmoord aanslag doet, en iemand die opgepakt wordt en voor de leeuwen gegooid wordt”?

(Schilderij van Raphael: "In dit teken zult gij overwinnen")

Honderden jaren later werd het Christendom steeds belangrijker. Het Romeinse rijk was inmiddels in 2 stukken verdeeld. Het Oostromeinse Rijk en het Westromeinse Rijk. Na de dood van keizer Diocletianus begon er een strijd om de macht over de Romeinse gebieden. Een van de 7 "vechters" was Constantijn. Op een dag in 312 kreeg Constantijn een visioen (soort droom). Hij was net in oorlog tegen zijn tegenstander Maximinius en Constantijn droomde dat hij de schilden van zijn soldaten moest bekladden met Christelijke symbolen. Omdat Constantijn erg godsdienstig was, deed hij dit. En inderdaad won Constantijn deze belangrijke veldslag. Constantijn dacht dat hij gewonnen had met de steun van de Christelijke god. Als bedankje besloot hij in 313 dat de Christenen niet meer opgepakt mochten worden. Vanaf nu af mocht je dus Christen zijn. In 324 zou hij zelfs al zijn vijanden hebben overwonnen. Hij werd toen keizer over het hele Rijk. Pas op zijn sterfbed besloot keizer Constantijn om zelf ook Christen te worden. Hij was dus de eerste Christelijke keizer.

(De triomfboog van de nieuwe keizer: Constantijn de Grote!)

Opdracht 11. Waarom mocht je vanaf 313 n.C. van Constantijn gewoon Christen zijn? Streep de foute antwoorden door:
1) Hij werd zelf ook Christen, en dus…
2) De Christenen hielpen Constantijn aan de macht.
3) De Christelijke God had Constantijn geholpen, dacht hij.
4) Hij had een mooie droom gehad.
5) Hij won een belangrijke veldslag met Christelijke symbolen.

De slotopdracht: maak (verzin) een Romeinse god of godin.
Je moet bij deze opdracht een “nieuwe”god of godin verzinnen die de Romeinen best wilden dienen. (Niet de god van de computers dus) Zoek op internet op welke goden de Romeinen allemaal hadden, en verzin iets nieuws. Geef deze god(in) een pakkende naam. Bedenk waar hij/zij graag wil wonen. (in een tempel, de natuur, de zee, etc), en bedenk hoe deze god graag gediend wil worden. Probeer ook een paar symbolen voor deze god(in) te verzinnen. Succes.

(De tempel van Diana!)

Websites:

1) Griekse & Romeinse goden 1.
2) Griekse & Romeinse goden 2.
3) Griekse & Romeinse goden 3.
4) Griekse & Romeinse goden 4.
5) Romeinse goden 1.
6) Romeinse goden 2.
7) Goden overzicht 1.
8) Goden overzicht 2.
9) Griekse goden.